Na warszawskiej giełdzie zadebiutowały pierwsze krajowe fundusze ETF dające ekspozycję na polskie obligacje skarbowe: osobno na papiery stałokuponowe i osobno na zmiennokuponowe. Dla inwestora detalicznego to zmiana praktyczna, a nie kosmetyczna. Do tej pory, żeby świadomie zarządzać ryzykiem stopy procentowej, trzeba było albo samodzielnie składać portfel obligacji przez rachunek maklerski, albo kupować aktywnie zarządzany fundusz dłużny z wyższą opłatą i mniejszą przejrzystością. Teraz wystarczy jedno zlecenie na GPW, tak samo jak przy akcjach.
Czym w ogóle jest ETF na obligacje
ETF to fundusz notowany na giełdzie, który pasywnie odwzorowuje jakiś indeks. W przypadku funduszy dłużnych indeksem jest koszyk obligacji skarbowych o określonej charakterystyce. Kupując jednostkę, nabywasz udział w całym koszyku, a nie w pojedynczej serii papieru.
Kluczowe różnice wobec obligacji detalicznych z oferty Ministerstwa Finansów (tych kupowanych przez internet, np. antyinflacyjnych):
- Płynność. ETF sprzedajesz na giełdzie w trakcie sesji, bez opłaty za wcześniejszy wykup.
- Wycena rynkowa. Cena zmienia się codziennie i może spaść poniżej ceny zakupu. Obligacja detaliczna trzymana do wykupu takiego ryzyka nie pokazuje.
- Brak terminu zapadalności. Fundusz stale rolujeb portfel, więc nie ma momentu, w którym dostajesz z powrotem nominał.
- Koszty. Opłata za zarządzanie (zwykle ułamek procenta rocznie) plus prowizja maklerska.
Stały kupon kontra zmienny kupon: to nie jest drobiazg
To najważniejsze rozróżnienie w tej całej układance i warto je zrozumieć, zanim klikniesz "kup".
Obligacje stałokuponowe płacą z góry ustalone odsetki przez cały okres życia papieru. Jeśli rynek zacznie oczekiwać wyższych stóp procentowych, nowe emisje będą oferować wyższy kupon, a stare, z niższym kuponem, muszą stanieć, żeby ktokolwiek chciał je kupić. Działa to też w drugą stronę: spadek stóp podnosi ich cenę. Im dłuższy średni termin do wykupu w portfelu (czyli im wyższa tzw. duration), tym mocniejsze wahania. ETF na długie papiery stałokuponowe potrafi w ciągu roku zmienić wartość o kilkanaście procent w obie strony. To instrument zmienny, choć nazwa "obligacje skarbowe" brzmi uspokajająco.
Obligacje zmiennokuponowe mają oprocentowanie powiązane ze stawką rynkową (w Polsce najczęściej WIBOR). Gdy stopy NBP rosną, rośnie kupon, więc cena papieru prawie nie musi się dostosowywać. Efekt: wycena takiego ETF-u jest znacznie stabilniejsza, a stopa zwrotu podąża za bieżącym poziomem stóp. To bliższy odpowiednik "parkingu na gotówkę" niż zakład o kierunek rynku.
Upraszczając: funduszem stałokuponowym grasz na spadek stóp i rentowności, zmiennokuponowym zarabiasz tyle, ile akurat dają stopy, z minimalną huśtawką wyceny.
Jak to wpiąć w portfel, nie robiąc sobie krzywdy
Kilka zasad, które zmniejszają ryzyko nieprzyjemnych niespodzianek:
- Dopasuj instrument do horyzontu. Pieniądze potrzebne za rok nie powinny leżeć w długoterminowym ETF-ie stałokuponowym. Krótki horyzont to raczej rozwiązania zmiennokuponowe.
- Nie traktuj obligacji jako "bezpiecznych" automatycznie. Ryzyko kredytowe polskiego skarbu państwa jest niskie, ale ryzyko stopy procentowej jak najbardziej realne. Rok 2022 pokazał to boleśnie.
- Sprawdzaj spread i płynność. Nowe fundusze na starcie mogą mieć szerszą różnicę między ofertą kupna a sprzedaży. Zlecenia z limitem ceny, nie "po każdej cenie".
- Pamiętaj o podatku. Zysk ze sprzedaży ETF-u na rachunku zwykłym to 19 procent podatku Belki, rozliczany samodzielnie w PIT-38. Na IKE lub IKZE możesz tego uniknąć lub odroczyć.
- Nie zgaduj szczytu stóp. Zamiast jednorazowo wchodzić całą kwotą, łatwiej rozłożyć zakupy w czasie.
Podsumowanie
Pojawienie się obligacyjnych ETF-ów na GPW to realne poszerzenie narzędziownika przeciętnego inwestora. Daje możliwość oddzielenia dwóch zupełnie różnych decyzji: "chcę bezpiecznie przechować gotówkę przy obecnych stopach" (zmienny kupon) oraz "uważam, że stopy będą spadać i chcę na tym skorzystać" (stały kupon, długie papiery). Wcześniej jedno i drugie było dla detalu dość niewygodne. Warunek jest jeden: trzeba wiedzieć, który z tych dwóch produktów się kupuje.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi rekomendacji ani doradztwa inwestycyjnego. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części kapitału.
Codzienny skrót na Telegramie
Najważniejsze newsy dnia w 60 sekund. Bez spamu.
Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.
