OKI od 2027: koniec podatku Belki do 100 tys. zł? Sprawdź zasady

Ustawa o Osobistych Kontach Inwestycyjnych (OKI) została podpisana, a przepisy mają wejść w życie od 2027 roku. Główna obietnica brzmi prosto: oszczędności i inwestycje do 100 tysięcy złotych bez podatku Belki. Im więcej szczegółowych analiz się pojawia, tym więcej pytań, bo limity nie dla wszystkich produktów są takie same, a po przekroczeniu progu pojawia się zupełnie nowa konstrukcja: podatek liczony od wartości majątku, a nie od zysku. Czasu na przygotowanie jest sporo, ale decyzje o tym, gdzie trzymać kapitał, warto zacząć planować już teraz.

Co dokładnie zmienia OKI

Dziś od praktycznie każdego zysku kapitałowego, odsetek z lokaty, zysku ze sprzedaży akcji czy ETF-u, dochodu z obligacji, fiskus pobiera 19% (tzw. podatek Belki). OKI ma być „opakowaniem” na nasze oszczędności: środki ulokowane w jego ramach do określonego limitu są z tego podatku zwolnione.

• Limit podstawowy to 100 tys. zł wartości aktywów zgromadzonych na koncie.
• Niższe limity dla części produktów, w dyskusji publicznej najwięcej emocji budzi to, że lokaty bankowe i obligacje mają być objęte istotnie niższym pułapem zwolnienia niż instrumenty rynku kapitałowego. Oznacza to, że ktoś, kto trzyma całość oszczędności na lokacie, skorzysta wyraźnie mniej niż inwestor z portfelem akcji lub funduszy.
• Podatek od wartości aktywów powyżej limitu, to nowość w polskim systemie. Zamiast 19% od zysku, nadwyżka ponad próg ma być opodatkowana niewielką stawką liczoną od samej wartości środków. Konsekwencja: podatek może wystąpić nawet w roku, w którym nie zarobiliśmy nic albo ponieśliśmy stratę.

To właśnie ten ostatni element wywołał najgorętszą dyskusję. Przy wysokich stopach zwrotu taka konstrukcja jest korzystna (płacisz stałą, niewielką kwotę zamiast 19% od dużego zysku). Przy chudych latach na rynku, działa przeciwko oszczędzającemu.

Jak policzyć, czy przeniesienie kapitału się opłaca

Rachunek jest prostszy, niż się wydaje. Porównujesz dwie liczby:

• Wariant obecny: oczekiwany roczny zysk × 19%. Przy 100 tys. zł i 5% zwrotu to 5 000 zł zysku i 950 zł podatku.
• Wariant OKI: zero podatku do limitu, a od nadwyżki, stawka od wartości aktywów. Przy 200 tys. zł i nadwyżce 100 tys. zł opodatkowanej np. 0,8% wychodzi 800 zł rocznie, niezależnie od wyniku.

Wniosek praktyczny: istnieje „próg rentowności” stopy zwrotu. Jeśli spodziewasz się zwrotów wyższych niż ten próg, podatek od wartości wychodzi taniej. Jeśli inwestujesz w bardzo bezpieczne, nisko oprocentowane instrumenty, ryzykujesz, że zapłacisz więcej niż dziś. Dla oszczędności poniżej limitu pytania nie ma: OKI jest po prostu korzystniejsze.

Co możesz zrobić już dziś

Do 2027 roku przepisy mogą być jeszcze doprecyzowane, więc nie ma sensu robić gwałtownych ruchów. Sensowne jest natomiast uporządkowanie sytuacji:

• Zrób inwentaryzację, spisz, ile i gdzie trzymasz: lokaty, konta oszczędnościowe, obligacje skarbowe, rachunek maklerski, fundusze. To podstawa do policzenia, czy w ogóle zbliżasz się do limitu.
• Wykorzystuj IKE i IKZE, te konta nadal będą istnieć i dawać własne korzyści podatkowe. Dla wielu osób połączenie IKE/IKZE z OKI pozwoli objąć zwolnieniem znacznie więcej niż 100 tys. zł.
• Nie zamrażaj kapitału „na zapas”, nie wiadomo jeszcze, jak dokładnie będzie wyglądało przenoszenie aktywów na OKI ani czy wystąpią limity rocznych wpłat. Trzymanie pieniędzy bezczynnie przez rok tylko po to, żeby „poczekać na OKI”, zwykle kosztuje więcej niż oszczędność podatkowa.
• Pomyśl o podziale w rodzinie, limit przysługuje osobie, więc dwoje dorosłych to dwa odrębne progi.

Podsumowanie

OKI to realna korzyść dla zdecydowanej większości oszczędzających w Polsce, bo większość nie zbliża się do 100 tys. zł zgromadzonych w jednym miejscu. Kontrowersje dotyczą przede wszystkim osób z większym kapitałem oraz tych, którzy oszczędzają konserwatywnie: niższe limity dla lokat i obligacji plus podatek liczony od wartości, a nie od zysku, mogą w słabym roku wyjść drożej niż dzisiejsze 19%. Kluczowe jest policzenie własnego progu opłacalności, zanim zaczniesz przenosić środki.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani podatkowej. Szczegóły przepisów mogą ulec zmianie przed wejściem ustawy w życie.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.