Krypto w darowiźnie od rodziny: pułapka 19% podatku w PIT-38

Darowizna kryptowalut w rodzinie wygląda na prosty sposób przekazania majątku: zero podatku od spadków i darowizn, zgłoszenie na druku SD-Z2 i sprawa załatwiona. Problem pojawia się później, przy sprzedaży. Seria interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nie pozostawia wątpliwości: obdarowany, który zamieni otrzymane monety na złotówki, zapłaci 19 procent podatku od całej kwoty zbycia, bez możliwości odliczenia czegokolwiek. To nie jest niuans dla zaawansowanych, tylko różnica rzędu dziesiątek tysięcy złotych przy większych portfelach.

Dlaczego obdarowany nie ma kosztów uzyskania przychodu

Logika fiskusa opiera się na brzmieniu przepisów o walutach wirtualnych w ustawie o PIT. Kosztem uzyskania przychodu są wyłącznie udokumentowane wydatki poniesione bezpośrednio na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty jej zbycia. Kluczowe słowo to "poniesione". Obdarowany nie poniósł żadnego wydatku, bo dostał aktywo za darmo. Nie dziedziczy też kosztu po darczyńcy, bo w przypadku krypto ustawodawca nie przewidział takiej kontynuacji, jaką znamy choćby ze spadkowych rozliczeń nieruchomości.

Co więcej, zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla tak zwanej grupy zerowej (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, dziadkowie) niczego tu nie zmienia. To dwa odrębne podatki i dwie odrębne ustawy. Brak podatku na wejściu nie tworzy kosztu na wyjściu.

Praktyczny skutek: jeśli ojciec kupił bitcoina za 40 tysięcy złotych, przekazał go córce w darowiźnie, a córka sprzedała go za 300 tysięcy, podstawą opodatkowania jest całe 300 tysięcy. Podatek wyniesie 57 tysięcy złotych. Gdyby ojciec sprzedał sam, podstawą byłoby 260 tysięcy, a podatek 49,4 tysiąca. Różnica rośnie proporcjonalnie do wielkości portfela.

Jak przekazać kryptowaluty bliskim bez utraty kosztów

Nie ma magicznej sztuczki, ale są warianty sensowniejsze niż klasyczna darowizna aktywa.

• Sprzedaż przez darczyńcę i darowizna gotówki. Posiadacz sam zbywa krypto, rozlicza PIT-38 z pełnymi kosztami nabycia, a obdarowanemu przekazuje środki pieniężne. Darowizna gotówki w grupie zerowej jest zwolniona po zgłoszeniu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy i przelewie na rachunek. Podatek płaci się raz, od realnego zysku.
• Umowa sprzedaży zamiast darowizny. Jeśli krewny faktycznie kupuje monety od bliskiego po cenie rynkowej, ponosi udokumentowany wydatek i w przyszłości ma koszt. Transakcja musi być jednak realna: przelew, umowa, rynkowa wycena. Pozorna sprzedaż to ryzyko zakwestionowania przez urząd.
• Rozważenie momentu przekazania. Darowizna monet kupionych niedawno i tanio boli mniej niż darowizna pozycji z ogromnym nierozliczonym zyskiem, gdzie koszt historyczny jest wysoki i jego utrata jest najbardziej kosztowna.
• Dziedziczenie to osobny temat. Spadkobierca również mierzy się z problemem braku kosztu, dlatego planowanie sukcesji portfela warto omówić z doradcą podatkowym, a nie odkładać.

Dokumentacja kosztów: co naprawdę uznaje urząd

Nawet przy własnych zakupach wielu inwestorów traci koszty po prostu dlatego, że nie potrafi ich udowodnić. Giełdy znikają, konta są zamykane, historia transakcji przepada. Minimum, które warto gromadzić na bieżąco:

• wyciągi bankowe z przelewami na giełdę i z giełdy,
• eksport pełnej historii transakcji w formacie CSV, pobierany co najmniej raz w roku,
• potwierdzenia transakcji P2P wraz z danymi drugiej strony,
• faktury i potwierdzenia opłat związanych ze zbyciem (prowizje giełdowe),
• adresy portfeli i identyfikatory transakcji w blockchainie.

Pamiętaj też o mechanizmie, który działa na korzyść podatnika: koszty wykazane w PIT-38, które w danym roku przewyższają przychód, przechodzą na kolejny rok. Dlatego warto wykazywać wydatki na zakup krypto nawet wtedy, gdy nic nie sprzedałeś. Wymiana krypto na krypto pozostaje neutralna podatkowo, opodatkowana jest dopiero zamiana na walutę tradycyjną, towar lub usługę.

Podsumowanie

Darowizna kryptowalut w rodzinie jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn, ale kasuje koszt podatkowy przy przyszłej sprzedaży. Obdarowany płaci 19 procent od całego przychodu. W większości sytuacji korzystniej jest sprzedać aktywo samodzielnie i przekazać bliskiemu pieniądze, a przede wszystkim archiwizować dokumentację zakupów od pierwszej transakcji.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani inwestycyjnej. W indywidualnej sprawie warto wystąpić o własną interpretację do KIS lub skonsultować się z doradcą podatkowym.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.