OKI i koniec podatku Belki do 100 tys. zł, co się zmienia

Podatek Belki, 19-procentowa danina od zysków kapitałowych, towarzyszy polskim oszczędzającym od 2002 roku. Teraz ma się to zmienić. Uchwalona ustawa o Osobistych Kontach Inwestycyjnych (OKI) wprowadza zwolnienie dla kapitału do 100 tys. zł, a powyżej tego progu, zupełnie nową konstrukcję podatku, liczonego nie od zysku, lecz od wartości aktywów. W ostatnich dniach banki i domy maklerskie oficjalnie potwierdziły, że rozpoczęły prace nad wdrożeniem rachunków OKI do swoich ofert. To dobry moment, żeby zrozumieć mechanizm, zanim pojawią się pierwsze formularze do podpisu.

Na czym polega zwolnienie do 100 tys. zł

Idea jest prosta: oszczędzający zgłasza wybrane rachunki, lokaty, konta oszczędnościowe, rachunki maklerskie, jednostki funduszy, jako Osobiste Konta Inwestycyjne. Do łącznego limitu 100 tys. zł zgromadzonego kapitału zyski z tych rachunków nie są obciążone 19-procentowym podatkiem od zysków kapitałowych.

Kilka rzeczy, o których warto pamiętać od razu:

• Limit dotyczy osoby, a nie pojedynczego rachunku. Małżeństwo z dwoma odrębnymi kontami ma więc realnie dwa limity.
• Status OKI trzeba nadać rachunkowi, to nie dzieje się automatycznie. Instytucje finansowe będą udostępniać odpowiednie oświadczenia.
• Limit odnosi się do wartości kapitału, nie do wysokości zysku. Nie chodzi o „100 tys. zł zarobku bez podatku”, tylko o 100 tys. zł zgromadzonych środków, których zyski są zwolnione.

Podatek od nadwyżki, zupełnie inna logika

Najważniejsza zmiana koncepcyjna dotyczy tego, co dzieje się powyżej progu. Zamiast opodatkowania faktycznie osiągniętego zysku, od nadwyżki ponad 100 tys. zł naliczany ma być podatek od wartości aktywów, czyli od samego kapitału, niezależnie od tego, czy w danym roku zarobił, czy stracił.

Technicznie wygląda to tak, że podstawą jest wartość środków na rachunkach OKI przekraczająca limit, a stawka odnosi się do stopy referencyjnej NBP przemnożonej przez 19 proc. W praktyce przy wysokich stopach procentowych obciążenie będzie większe, przy niskich, symboliczne.

Konsekwencje są dwie i warto je rozumieć bez złudzeń:

• Dla bardzo zyskownych lat taka konstrukcja bywa korzystna, płacisz od kapitału, nie od wysokiego zysku.
• Dla lat stratnych jest niekorzystna, danina należy się nawet wtedy, gdy portfel stracił na wartości.

Środki trzymane poza systemem OKI pozostają rozliczane na starych zasadach, czyli klasycznym podatkiem Belki od zrealizowanego zysku.

Jak przygotować portfel

Nie ma potrzeby robić gwałtownych ruchów, ale kilka decyzji warto przemyśleć z wyprzedzeniem.

• Policz, gdzie faktycznie masz pieniądze. Jeśli Twoje oszczędności mieszczą się w 100 tys. zł, sprawa jest prosta, zgłoszenie rachunku jako OKI to czysty zysk podatkowy.
• Przy większym kapitale wybieraj świadomie. Do limitu OKI logiczne jest wrzucenie aktywów o najwyższej oczekiwanej stopie zwrotu, bo to tam zwolnienie daje najwięcej. Nadwyżkę można rozważyć pozostawić w klasycznym reżimie lub w kontach emerytalnych.
• Nie zapominaj o IKE i IKZE. Te rachunki nadal mają własne, odrębne preferencje podatkowe i limity wpłat. OKI ich nie zastępuje, raczej uzupełnia.
• Poczekaj na szczegóły operacyjne. Instytucje finansowe dopiero przygotowują procedury: formularze, zasady przenoszenia aktywów, raportowanie wartości na dany dzień. Diabeł tkwi w sposobie wyceny.

Podsumowanie

OKI to realna ulga dla większości drobnych ciułaczy, przeciętny oszczędzający z kilkudziesięcioma tysiącami złotych po prostu przestanie oddawać fiskusowi część odsetek. Dla zamożniejszych inwestorów to zmiana bardziej złożona: zwolnienie do progu w zamian za podatek od majątku powyżej. Kluczowe będzie zgłoszenie odpowiednich rachunków i świadome rozłożenie aktywów między reżimy podatkowe.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani podatkowej. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić ostateczne brzmienie przepisów i terminy ich wejścia w życie.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.