Ustawa o kryptoaktywach: spór rządu z prezydentem. Co to znaczy?

Polska wciąż nie ma krajowej ustawy, która wdrażałaby unijne rozporządzenie MiCA (Markets in Crypto-Assets). Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio w całej Unii, ale samo w sobie nie wystarczy: każde państwo musi wskazać organ nadzoru, określić jego uprawnienia, sankcje i zasady przejścia dla firm już działających na rynku. W Polsce ta brakująca część układanki stała się przedmiotem politycznego sporu, rząd zapowiada czwartą, zaostrzoną wersję projektu, a do Sejmu trafił konkurencyjny projekt prezydencki. Dla użytkowników krajowych giełd to nie jest abstrakcja: od tego zależy, czy i na jakich zasadach będą one działać dalej.

Dlaczego brak ustawy to realny problem

MiCA wprowadza jednolity system licencji dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów (tzw. CASP, crypto-asset service providers). Giełda, kantor czy portfel powierniczy musi uzyskać zezwolenie od krajowego nadzorcy, w polskich realiach od KNF, żeby legalnie świadczyć usługi. Bez ustawy krajowej nie ma jednak pełnej procedury: nie wiadomo, w jakim trybie składać wnioski, jak długo trwa okres przejściowy dla firm wpisanych do dotychczasowego rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych i co się stanie z podmiotami, które nie zdążą.

Efekt jest taki, że część krajowych platform funkcjonuje w stanie zawieszenia regulacyjnego, a niektóre firmy rozważają przeniesienie licencjonowania do innych państw UE, np. tam, gdzie przepisy wdrożeniowe weszły w życie wcześniej. Dzięki tzw. paszportowaniu licencja z jednego kraju UE pozwala obsługiwać klientów w pozostałych, więc polski inwestor niekoniecznie traci dostęp do usług, ale jego dostawca może przestać podlegać polskiemu nadzorowi.

Dwa projekty, dwie filozofie nadzoru

Spór nie dotyczy tego, czy regulować, tylko jak mocno. Główne punkty sporne sprowadzają się do kilku kwestii:

• Zakres uprawnień KNF, projekt rządowy daje nadzorcy szerokie narzędzia, w tym możliwość szybkiego blokowania działalności czy ograniczania dostępu do stron internetowych podmiotów działających bez zezwolenia. Strona prezydencka argumentuje, że takie kompetencje powinny być mocniej obwarowane kontrolą sądową.
• Opłaty nadzorcze i koszty wejścia, wyższe obciążenia to realna bariera dla mniejszych, polskich firm; krytycy mówią o faworyzowaniu dużych graczy zagranicznych.
• Długość okresu przejściowego, czy firmy działające dziś dostaną kilka, czy kilkanaście miesięcy na uzyskanie licencji. MiCA pozwala państwom na elastyczność, ale maksymalny okres przejściowy jest ograniczony czasowo.
• Sankcje karne, zaostrzona wersja rządowa przewiduje surowsze kary za świadczenie usług bez zezwolenia.

Projekt prezydencki jest ogólnie bardziej liberalny wobec branży i mocniej akcentuje przewidywalność procedur. Rządowy stawia na szczelność nadzoru i ochronę konsumenta przed oszustwami, których na rynku krypto nie brakuje. Oba podejścia mają sens, problem w tym, że dopóki trwa klincz, nie obowiązuje żaden z nich.

Co to oznacza dla twoich środków

Najważniejsza wiadomość: spór legislacyjny nie unieważnia twoich kryptowalut ani nie czyni ich posiadania nielegalnym. Zmienia jednak otoczenie, w którym działa twój dostawca usług. Na co warto patrzeć:

• Status licencyjny platformy. Sprawdź, czy giełda ma już zezwolenie MiCA (i w jakim kraju), czy wciąż działa na starym wpisie do rejestru. Informacja powinna być na stronie dostawcy; rejestry prowadzą także krajowe nadzory i ESMA.
• Gdzie trzymasz aktywa. Trzymanie wszystkiego na jednej platformie zawsze jest ryzykiem operacyjnym, niezależnie od przepisów. MiCA wymaga oddzielenia środków klientów od majątku firmy, ale egzekwowanie tego wymaga działającego nadzoru.
• Komunikaty o zmianie podmiotu obsługującego. Jeśli giełda przenosi obsługę do spółki zarejestrowanej w innym kraju UE, zmienia się jurysdykcja twojej umowy i tryb reklamacji.
• Podatki się nie zmieniają. Rozliczenie zysków z kryptowalut w PIT-38 według 19% stawki funkcjonuje niezależnie od losów ustawy o rynku kryptoaktywów.

Podsumowanie

Polska jest jednym z państw, które spóźniły się z wdrożeniem MiCA, a spór rządprezydent ten poślizg wydłuża. Dla inwestora oznacza to przede wszystkim okres zwiększonej niepewności co do tego, kto nadzoruje jego giełdę i jakie ma wobec niej narzędzia. Najrozsądniejsza reakcja to nie panika, lecz higiena: weryfikacja statusu licencyjnego dostawcy, dywersyfikacja miejsc przechowywania aktywów i śledzenie komunikatów platform, z których korzystasz.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani prawnej.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.