Wyrok TSUE: bank musi oddać pieniądze po oszustwie. Co robić?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z połowy października 2026 roku zmienia układ sił między klientem a bankiem w sporach o nieautoryzowane transakcje. Do tej pory typowy scenariusz wyglądał tak: ofiara phishingu zgłaszała reklamację, a bank w ciągu kilku dni odpowiadał, że klient dopuścił się rażącego niedbalstwa, bo podał dane logowania lub zatwierdził operację w aplikacji. Sprawa kończyła się albo rezygnacją, albo wieloletnim procesem. Trybunał uznał taką praktykę za niezgodną z unijną dyrektywą o usługach płatniczych.

Co dokładnie zmienia orzeczenie

Sedno wyroku sprowadza się do trzech rzeczy, które warto zapamiętać:

• Zwrot najpierw, spór potem. Bank ma obowiązek zwrócić środki niezwłocznie (w praktyce do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu), a dopiero później, jeśli uważa, że klient zawinił, dochodzić swoich racji.
• Ciężar dowodu po stronie banku. To instytucja musi wykazać, że transakcja była autoryzowana i że klient działał umyślnie albo z rażącym niedbalstwem. Samo stwierdzenie "logowanie było poprawne" nie wystarcza.
• Rażące niedbalstwo to wyjątek, nie reguła. Trybunał podkreślił, że ocena musi być indywidualna. Jeśli oszust podszył się pod bank w sposób przekonujący (fałszywa infolinia, spoofing numeru, kopia strony logowania), trudno mówić o rażącym niedbalstwie przeciętnego konsumenta.

To nie jest nowe prawo, lecz wykładnia przepisów, które obowiązują od lat. Dlatego orzeczenie działa także wstecz: dotyczy spraw już toczących się i tych, które nie przedawniły się jeszcze w świetle prawa krajowego.

Krok po kroku: jak ubiegać się o zwrot

Jeśli z Twojego konta zniknęły pieniądze, liczy się tempo i dokumentacja.

• 1. Zablokuj dostęp. Natychmiast zadzwoń na infolinię banku, zastrzeż karty, zmień hasła i zablokuj bankowość elektroniczną. Zapisz godzinę rozmowy i numer zgłoszenia.
• 2. Zgłoś reklamację na piśmie. Masz na to maksymalnie 13 miesięcy od obciążenia rachunku, ale zrób to w ciągu kilku dni. W treści napisz wprost, że transakcja była nieautoryzowana i żądasz zwrotu na podstawie przepisów o usługach płatniczych. Unikaj sformułowań typu "dałem się oszukać", bo bank wykorzysta je jako przyznanie się do winy.
• 3. Zawiadom policję. Potwierdzenie złożenia zawiadomienia o przestępstwie jest mocnym dowodem w sporze.
• 4. Zbierz materiał. Zrzuty ekranu SMS-ów, maili, numery telefonów, z których dzwonili oszuści, historia transakcji, korespondencja z bankiem.
• 5. Czekaj na odpowiedź. Bank ma 15 dni roboczych na rozpatrzenie reklamacji (w sprawach szczególnie skomplikowanych do 35 dni). Brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamację uznaje się za rozpatrzoną zgodnie z Twoją wolą.

Gdy bank odmawia

Odmowa nie kończy sprawy. Masz do dyspozycji kilka bezpłatnych lub tanich ścieżek:

• Rzecznik Finansowy. Wniosek o interwencję lub postępowanie polubowne. Opłata za polubowne to 50 złotych.
• Arbiter Bankowy przy Związku Banków Polskich, dla sporów do określonej wartości.
• Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów, który pomoże przygotować pismo.
• Sąd. W sprawach konsumenckich opłata sądowa jest ograniczona, a po wyroku TSUE pozycja procesowa klienta jest znacznie mocniejsza. Warto powołać się na orzeczenie wprost w pozwie.

W piśmie do banku dobrym argumentem jest też to, czy instytucja zastosowała skuteczne silne uwierzytelnianie i czy jej systemy antyfraudowe wychwyciły nietypowy przelew. Jeśli z konta, na którym od lat nie było dużych operacji, nagle wychodzi kilkadziesiąt tysięcy złotych do nowego odbiorcy, bank trudno uznać za stronę bez winy.

Podsumowanie

Wyrok TSUE nie oznacza, że każdy dostanie pieniądze z automatu. Oznacza natomiast, że bank nie może już odrzucać reklamacji szablonowym zdaniem o rażącym niedbalstwie, a domyślnym rozwiązaniem jest szybki zwrot środków. Dla ofiar oszustw to realna zmiana: zamiast udowadniać swoją niewinność, mogą oczekiwać, że to instytucja finansowa wykaże winę klienta. Jeśli Twoja reklamacja została odrzucona w ostatnich miesiącach, warto wrócić do sprawy.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani inwestycyjnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z prawnikiem lub rzecznikiem konsumentów.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej, rekomendacji ani oferty w rozumieniu przepisów prawa. Inwestowanie w kryptowaluty i instrumenty finansowe wiąże się z ryzykiem, włącznie z utratą całości zainwestowanych środków.